దేశంలో మొదటిసారి బడ్జెట్‌ను ఎవరు సమర్పించారు? ఇప్పటివరకు చేసిన మార్పులేమిటో తెలిస్తే...

సాధారణ బడ్జెట్‌కు సంబంధించి ఆర్థిక శాఖ సన్నాహాలు ప్రారంభించింది.సాధారణ బడ్జెట్ ద్వారా ప్రభుత్వం మొత్తం సంవత్సరపు ఆదాయాలు మరియు ఖర్చుల ఖాతాను సమర్పిస్తుంది.

ఫిబ్రవరి 1, 2023న, ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరానికి బడ్జెట్‌ను సమర్పించనున్నారు.ఇది ఆమె వరుసగా ఐదో బడ్జెట్‌.

బడ్జెట్ చరిత్ర

భారతదేశంలో బడ్జెట్ సంప్రదాయాన్ని మొదటి వైస్రాయ్ లార్డ్ కానింగ్ ప్రారంభించారు, అయితే భారతదేశం యొక్క మొదటి బడ్జెట్‌ను సమర్పించిన ఘనత ఫిబ్రవరి 18, 1860న అప్పటి గవర్నర్ జనరల్ కౌన్సిల్ యొక్క ఆర్థిక మంత్రి జేమ్స్ విల్సన్ (1805-1860)కి చెందుతుంది.ఈ సందర్భంలో జేమ్స్ విల్సన్‌ను భారత బడ్జెట్ వ్యవస్థాపకుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

దేశంలో బడ్జెట్‌ను రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 112 ప్రకారం సమర్పించారు.స్వతంత్ర భారతదేశం యొక్క మొదటి మధ్యంతర బడ్జెట్‌ను నవంబర్ 26, 1947 న ఆర్‌కే షణ్ముఖం శెట్టి సమర్పించారు.ఈ బడ్జెట్ ఒక రకమైన ఆర్థిక సమీక్ష.

అత్యధిక సార్లు బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థిక మంత్రి

…

దేశంలో అత్యధిక సార్లు బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టిన రికార్డును మొరార్జీ దేశాయ్ సొంతం చేసుకున్నారు.మొరార్జీ దేశాయ్ ఎనిమిది వార్షిక బడ్జెట్లు మరియు రెండు మధ్యంతర బడ్జెట్లు సమర్పించారు.మొరార్జీ దేశాయ్ తన పుట్టినరోజున (ఫిబ్రవరి 29) రెండుసార్లు బడ్జెట్‌ను సమర్పించారు.మొరార్జీ దేశాయ్ తర్వాత, ఈ జాబితాలో రెండవ పేరు పి చిదంబరం, మూడవ పేరు ప్రణబ్ ముఖర్జీ, యశ్వంత్ సిన్హా.నాల్గవ పేరు మన్మోహన్ సింగ్ (ఆరు).

ఆర్థిక మంత్రులు ప్రవేశపెట్టిన బడ్జెట్లు

1987-88లో వీపీ సింగ్ ప్రభుత్వం నుండి వైదొలిగిన తర్వాత, రాజీవ్ గాంధీ.తన తల్లి ఇందిరా గాంధీ, తాత జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ తర్వాత బడ్జెట్‌ను సమర్పించిన మూడవ ప్రధానమంత్రిగా నిలిచారు.1991-92వ సంవత్సరంలో వివిధ పార్టీల ఆర్థిక మంత్రులు మధ్యంతర, చివరి బడ్జెట్‌లను సమర్పించారు.మధ్యంతర బడ్జెట్‌ను యశ్వంత్ సిన్హా సమర్పించగా, మే 1991లో కాంగ్రెస్ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత మన్మోహన్ సింగ్ దేశ ఆర్థిక మంత్రిగా చివరి బడ్జెట్‌ను సమర్పించారు.

బడ్జెట్ మార్పులు

1.1955 సంవత్సరం వరకు, బడ్జెట్‌ను ఆంగ్ల భాషలో మాత్రమే సమర్పించారు.కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం దానిని ఆంగ్లం మరియు హిందీ రెండింటిలోనూ సమర్పించడం మొదలు పెట్టింది.

2.1999 సంవత్సరం వరకు, ఫిబ్రవరి చివరి పనిదినం సాయంత్రం 5 గంటలకు బడ్జెట్ ప్రసంగాన్ని సమర్పించారు, అయితే యశ్వంత్ సిన్హా దానిని 1999లో ఉదయం 11 గంటలకు మార్చారు.